Zajrzyj do dwóch barokowych sal bibliotecznych Pragi

Strahov Library to czynna biblioteka Królewskiej Kanonii na Strahovie, opactwa premonstratensów założonego w 1143 roku na grzbiecie między Prague Castle a Petřín Hill. Kanonicy premonstratenscy utrzymują tu wspólnotę przez większość z dziewięciu stuleci od założenia, a biblioteka pozostaje częścią czynnego klasztoru, a nie zbudowanym w tym celu muzeum.

Tym, co przyciąga odwiedzających do Strahov Library, nie jest kościół opacki, lecz dwie barokowe sale za nim — Theological Hall i Philosophical Hall — mieszczące około 200 000 tomów, w tym roughly 3000 rękopisów i 1500 starych druków, pod dwoma z najbogaciej malowanych sufitów bibliotecznych w Pradze.

Średniowieczna biblioteka Strahova nie przetrwała wojny trzydziestoletniej w nienaruszonym stanie. W lipcu 1648 roku, w ostatnich tygodniach wojny, wojska szwedzkie zajęły Prague Castle i plądrowały miasto przez dwa dni, wywożąc książki z opactwa wraz ze skarbami z kolekcji cesarskich i innych domów zakonnych.

To, co Strahov Library pokazuje dziś odwiedzającym, to w dużej mierze to, co opactwo odbudowało później. Opat Jeromým Hirnheim, który objął urząd w 1670 roku, zlecił budowę Theological Hall dla odradzającej się kolekcji, a kolejna kampania budowlana w latach 80. XVIII wieku dodała Philosophical Hall, gdy opactwo wchłonęło bibliotekę rozwiązanej siostrzanej placówki na Morawach.

Sala Teologiczna w Bibliotece Strahovskiej powstała w latach 1671–1679 za opata Jeromýma Hirnheima według projektu architekta Giovanniego Domenico Orsiego. Mieści około 18 000 tomów poświęconych teologii i Pismu Świętemu, ustawionych za pozłacanymi stiukowymi ramami wzdłuż obu długich ścian.

Freski na suficie Sali Teologicznej dodano później, w latach dwudziestych XVIII wieku, autorstwa Siarda Nosecký'ego, mnicha tego opactwa, na temat prawdziwej mądrości. Na obu końcach stoją dwie XVII-wieczne holenderskie globusy — niebieski i ziemski — których malowane powierzchnie ukazują, jak europejscy kartografowie tamtych czasów mapowali niebo i linie brzegowe. Sala wraz z globusami tworzy jeden z najwcześniejszych zespołów dekoracyjnych, jaki przetrwał w Strahovie w dużej mierze w stanie ukończenia — rzadki przykład ciągłości w kolekcji zdominowanej poza tym przez odbudowy.

Sala Filozoficzna w Bibliotece Strahovskiej pochodzi z czasów o stulecie późniejszych niż Sala Teologiczna — powstała w latach osiemdziesiątych XVIII wieku za opata Václava Mayera. Mierząc 32 metry długości, 10 metrów szerokości i 14 metrów wysokości, jest większą z dwóch sal, a jej dwukondygnacyjne orzechowe regały zostały wyrzeźbione dla biblioteki klasztoru Louka na Morawach, zanim przewieziono je do Pragi po rozwiązaniu tego klasztoru.

W 1794 roku wiedeński malarz Franz Anton Maulbertsch wraz z jednym pomocnikiem spędził około sześciu miesięcy, pokrywając sklepiony sufit Sali Filozoficznej jednym freskiem „Intelektualny postęp ludzkości", prowadzącym od Mojżesza i Salomona przez Sokratesa i Aleksandra Wielkiego aż po świętego Pawła głoszącego w Atenach.

Wystawa biblioteczna w Strahovie obejmuje także Gabinet Osobliwości — niewielką kolekcję, którą opactwo kupiło w 1798 roku od spadkobierców miejscowego kolekcjonera. Należy ona do starej europejskiej tradycji Wunderkammer, gromadzonego, zanim historia naturalna i folklor w pełni oddzieliły się jako dziedziny.

Gabinet Osobliwości Strahova mieści spreparowane „bazyliszki" złożone z części prawdziwych zwierząt, tak zwane kamienie ropuch, woskowe modele egzotycznych owoców, dawną broń i pięć żelaznych kul armatnich z 1742 roku — osobliwości, które XVIII-wieczni zwiedzający uznawali za równie dziwne jak my dzisiaj. Zwiedzający często spędzają tyle samo czasu w Gabinecie Osobliwości, co w którejkolwiek z dwóch wspaniałych sal, przyciągani przedmiotami, które nie mają sobie równych nigdzie indziej podczas zwiedzania.

Jedną rzecz warto wiedzieć przed rezerwacją biletu do Biblioteki Strahovskiej: nie pozwala on wejść do Sali Teologicznej ani do Sali Filozoficznej. Obie sale kryją bezcenne księgozbiory i delikatne freski, dlatego zwiedzający oglądają je z progu wejścia, nie przekraczając posadzki.

Ograniczenie związane z progiem w Bibliotece Strahovskiej jest rzeczywiste, ale i hojne — progi są szerokie, obie sale na tyle kameralne, że z kilku metrów niewiele szczegółów umyka, a żaden zegar nie pogania cię obok regałów, globusów czy sufitu. Nikt nie przemieszcza zwiedzających według sztywnego harmonogramu, więc powolne, uważne oglądanie jest tu całkowicie naturalne, a nie czymś, przez co trzeba się spieszyć.

Bilet do Biblioteki Strahovskiej obejmuje wystawę biblioteczną — widoki obu sal z progu, Gabinet Osobliwości oraz niewielką ekspozycję zabytkowych ksiąg — w ramach jednego wstępu. Wspólne Zwiedzanie dodaje Galerię Obrazów Strahovską oraz historyczne części klasztoru udostępnione zwiedzającym.

Ani bilet do Biblioteki, ani Wspólne Zwiedzanie nie obejmuje czynnego kościoła klasztornego. Oba dostępne są w wersji normalnej i ulgowej, a my rezerwujemy wybrany przez Ciebie termin na jeden z nich i wysyłamy e-bilet na Twój adres e-mail przed wizytą. Wybór między nimi sprowadza się głównie do czasu i zainteresowania malarstwem: Wspólne Zwiedzanie pasuje na pełniejszy poranek na Strahovie, natomiast bilet do Biblioteki wpisuje się zgrabnie w krótszą wizytę.

Biblioteka Strahovska jest otwarta przez wszystkie dni tygodnia, inaczej niż wiele praskich zabytków zamykanych w poniedziałki, od 9:00 do 17:00. Ostatnie wejście przypada na 16:30 w przypadku biletu do Biblioteki i na 16:15 w przypadku Wspólnego Zwiedzania, ponieważ Wspólne Zwiedzanie zajmuje więcej czasu.

Biblioteka Strahovska jest zamknięta wyłącznie 24 i 25 grudnia oraz w Niedzielę Wielkanocną. Ponieważ to jedyne stałe dni zamknięcia, wybór terminu jest tu prostszy niż w wielu praskich zabytkach — najważniejsze to pilnować godziny ostatniego wejścia, a nie cotygodniowego dnia zamknięcia. Poza tymi trzema datami harmonogram nie zmienia się też w zależności od sezonu, co czyni Strahov jednym z bardziej przewidywalnych punktów, wokół których można budować praski plan zwiedzania.

Biblioteka Strahov wznosi się nad miastem na grzbiecie Hradčan, a dziedziniec dzieli z klasztornym browarem i tarasem widokowym, dzięki czemu przyciąga stały strumień odwiedzających przemierzających trasę między Zamkiem Praskim a wzgórzem Petřín. Najspokojniej bywa rankiem, tuż po otwarciu o 9:00, zanim pojawią się grupy autokarowe zwiedzające zabytki Hradčan.

Sama biblioteka jest na tyle kameralna, że tłum rzadko narasta tak jak na głównych dziedzińcach zamku — zwiedzający przechodzą przez ekspozycję, zamiast zatrzymywać się w jednej dużej sali. Wiosna i jesień to najprzyjemniejsza pogoda na spacer od zamku; letnie popołudnia bywają upalne na odsłoniętym grzbiecie.

Najprościej do biblioteki Strahov dotrzeć tramwajem nr 22, jedną z najpiękniejszych tras Pragi, który wspina się od stacji metra Malostranská w stronę przystanku Pohořelec; stamtąd to około pięciu minut spaceru ulicą Pohořelec do bramy klasztoru.

Pieszo biblioteka Strahov leży około dziesięciu minut od Zamku Praskiego przez grzbiet Hradčan, mijając po drodze sanktuarium Loreta. Klasztor nie ma własnego parkingu dla odwiedzających, więc tramwaj lub spacer od zamku są praktyczniejsze niż przyjazd samochodem. Tak czy inaczej warto zarezerwować nieco więcej czasu na brukowane uliczki grzbietu, które zwalniają tempo w porównaniu z gładszymi chodnikami niżej w mieście.

Biblioteka Strahov to tylko część znacznie większego kompleksu klasztornego. Klasztorny kościół, poświęcony Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny, stoi nieopodal z własnym barokowym wnętrzem, choć nie jest objęty żadnym z biletów do biblioteki.

Dziedziniec klasztoru Strahov mieści także Browar Klasztorny Strahov, w którym piwo warzono na miejscu z przerwami od średniowiecza, a taras za kompleksem oferuje jeden z najszerszych widoków na praskie czerwone dachy i wieże — to powody, by potraktować Strahov jako godzinne przystanek, a nie szybki rzut oka na dwie sale. Żadne z tych dodatkowych miejsc nie wymaga osobnego biletu, więc nie kosztują nic poza czasem potrzebnym na przejście przez dziedziniec i wyjście na taras.